Vermijd burn-out. Versterk je veerkracht. Bevrijd jezelf van perfectionisme en uitstelgedrag. Ontdek wat je gelukkig maakt. En word de beste versie van jezelf.
Je hebt eindelijk die langverwachte vakantie geboekt. Of de nieuwste telefoon ligt glimmend in je hand, klaar om je leven gemakkelijker te maken.
En toch… dat knagende gevoel van ontevredenheid blijft hangen.
Klinkt dit bekend?
Veel mensen denken dat geluk te vinden is in nieuwe ervaringen, materiële zaken of externe bevestiging, maar de Stoïcijnen wisten al eeuwen geleden dat geluk ergens anders vandaan komt.
Epictetus en Seneca, twee van de bekendste Stoïcijnse filosofen, geloofden dat geluk niet bepaald wordt door wat het leven je geeft, maar door hoe jij op het leven reageert.
Hun ideeën over geluk, aangevuld met inzichten uit de moderne wetenschap, zijn nog steeds even relevant als toen. Hier ontdek je vier krachtige rituelen die je helpen om bewuster en gelukkiger te leven:
1. Geef jezelf het advies dat je een vriend zou geven
Stel, je zit in een vergadering en ziet hoe je collega onterecht kritiek krijgt. Wat doe je? Je stelt hem gerust: “Maak je niet druk, het is niet persoonlijk.”
Maar wat gebeurt er wanneer jij degene bent die kritiek krijgt? De kans is groot dat je emotioneel of defensief reageert. Hoe komt dat toch? Vaak geven we anderen uitstekend advies, maar verliezen we onze kalmte wanneer het over onszelf gaat. We zijn onze eigen grootste criticus.
De Stoïcijnen geloofden dat de sleutel tot emotionele rust ligt in het creëren van afstand tussen jezelf en je emoties.
Wanneer je de volgende keer boos, gefrustreerd of gekwetst bent, vraag jezelf dan af: “Wat zou ik een vriend aanraden?” Pas datzelfde advies op jezelf toe. Dit helpt je om afstand te nemen van de situatie en rustiger te reageren.
Onderzoeker Ethan Kross ontdekte dat het toepassen van ‘egodistantie’ – het gebruik van de tweede of derde persoon als je over jezelf denkt – helpt om emoties te beheersen. Wanneer je jezelf toespreekt alsof je een vriend bent, creëer je emotionele afstand. Dit stelt je in staat om kalmer en rationeler te reageren, precies zoals de Stoïcijnen ons aanmoedigden.
2. Leer bewust kiezen met een simpele pauze
Elke dag sta je voor tientallen keuzes: snoozen of opstaan, nog een aflevering kijken of vroeg naar bed gaan, snacken of voor iets gezonds kiezen. In elk van deze momenten is discipline vereist. De Stoïcijnen noemden dit de “discipline van instemming”: het vermogen om bewust te kiezen wat goed voor je is, in plaats van impulsief te handelen.
Hoe vaak neem jij echt de tijd om stil te staan bij je keuzes? Een eenvoudige manier om meer grip te krijgen op je impulsen is door even te pauzeren voordat je actie onderneemt.
Volgende keer dat je in de verleiding komt om impulsief te handelen – of dat nu gaat om een extra stuk taart of een passief-agressieve opmerking – pauzeer dan 30 seconden. Deze korte pauze geeft je de tijd om bewuster te kiezen en creëert ruimte voor betere beslissingen.
Onderzoek van Stanford University bevestigt dat het uitstellen van onmiddellijke bevrediging kan leiden tot betere keuzes op de lange termijn. Dit werd aangetoond in het beroemde ‘marshmallow-experiment’, waarin kinderen die de verleiding konden weerstaan, later beter scoorden op allerlei vlakken van het leven. De Stoïcijnen begrepen dit principe al eeuwen geleden: door te pauzeren, oefen je discipline uit en voorkom je dat je ondoordacht handelt.
3. Doorbreek de routine: geniet meer door minder
We verlangen vaak naar meer: meer spullen, meer ervaringen, meer succes. Maar hoe meer we krijgen, hoe sneller we eraan gewend raken, en dat gevoel van voldoening vervliegt snel. De Stoïcijnen geloofden dat we juist door te minderen, meer kunnen genieten van de dingen die we al hebben.
Herinner je je nog die keer dat je je lievelingsgerecht at, nadat je het weken niet had gegeten? Die eerste hap smaakte zoveel beter dan anders, omdat je er even zonder had moeten doen. Dit is precies waar de Stoïcijnen op doelen.
Door af en toe afstand te nemen van dingen die we normaal vanzelfsprekend vinden, kunnen we ze des te meer waarderen wanneer we ze weer ervaren.
Praktisch: Kies iets waar je dagelijks van geniet – een kop koffie, een warm bad, een stukje chocolade – en onthoud jezelf daar een dag van. Wanneer je het daarna weer ervaart, zul je merken dat je er intenser van geniet.
Harvard-onderzoeker Mike Norton ontdekte dat mensen die zich af en toe onthouden van iets waar ze van houden, een diepere waardering ontwikkelen voor datgene wanneer ze het weer ervaren. Dit proces van “savoring” helpt ons om bewust en met meer voldoening te genieten van de kleine dingen in het leven.
4. Sluit je dag af met reflectie en groei
Een vast ritueel van de Stoïcijnen was de avondreflectie. Seneca schreef elke avond op wat hij had gedaan: “Wat ging goed? Wat ging fout?”
Dit eenvoudige maar krachtige ritueel hielp hem niet alleen om te groeien, maar ook om de dag los te laten en met dankbaarheid terug te kijken op wat hij had meegemaakt.
Jij kunt dit ook doen.
Neem elke avond twee minuten de tijd om na te denken over je dag. Wat heb je geleerd? Wat ging goed? Door regelmatig te reflecteren, creëer je niet alleen een moment van rust en bezinning, maar ook een basis voor persoonlijke groei.
Onderzoek toont aan dat mensen die regelmatig reflecteren en een dankbaarheidsdagboek bijhouden, minder stress en meer geluk ervaren. Door te reflecteren leer je patronen in je gedrag herkennen en kun je bewuster kiezen hoe je de volgende dag wilt leven. Dit proces van zelfreflectie draagt dus bij aan een duurzamer gevoel van welzijn, iets waar de Stoïcijnen al eeuwen geleden op hamerden.
De weg naar duurzaam geluk: begin vandaag nog!
Geluk is geen einddoel, maar een vaardigheid die je dagelijks kunt oefenen. Net zoals een spier sterker wordt door regelmatig te trainen, kun je je mentale veerkracht en bewustzijn ontwikkelen door deze rituelen te integreren in je leven. Kies er eentje, begin vandaag nog, en kijk na een week wat er veranderd is.
Wil je meer rust en voldoening in je leven? Begin klein, wees consistent, en zie hoe deze Stoïcijnse wijsheden je helpen om bewuster en gelukkiger te leven.
Het geheim van geluk ligt niet in wat je hebt, maar in hoe je leeft.
Als loopbaancoach, perfectionismecoach en personal breintrainer help ik mijn cliënten om zelfvertrouwen te ontwikkelen en via kleine stappen naar een groots en gelukkig leven te gaan. Met de nieuwste mentale technieken kunnen we de gewoontes creëren die jij wil en je leren goede beslissingen te nemen. Dus neem contact op wanneer je meer wil weten over hoe ik je kan helpen je problemen op te lossen en je doelen te bereiken.
Meer inzichten en tips deel ik graag met jou in een wekelijkse mail. Dus wanneer je je realiseert dat je meer uit het leven wil halen, meld je dan nu aan in via deze link omdat je dan elke week een tip krijgt toegestuurd:
P.S. Wanneer je dit artikel waardevol vindt, klik dan nu op een van de knoppen hieronder omdat je zo ook anderen inspireert met deze tips en inzichten. Of stuur het door naar één iemand die deze inzichten kan gebruiken. Want zo draag je bij aan een betere wereld. Dankjewel!
Vraag: “Wat is het ergste dat er kan gebeuren?” Dan zul je niet verrast worden en beter voorbereid zijn. En dat is een recept voor doorzettingsvermogen.
Enkele mensen schrijven me dat ze nog een beetje bang zijn om serieus na te denken over “Wat is het ergste dat kan gebeuren?” Want: “het ergste” kan soms behoorlijk erg zijn. En zelfs de stoïcijnen wisten dat het niet plezant was om hierover na te denken.
Maar vreemd genoeg is er een heel fijn neveneffect aan het nadenken over het ergste: het kan je zelfs gelukkiger maken. Ja: gelukkiger.
Misschien heb je wel eens gehoord van een principe dat “de hedonische (of hedonistische) tredmolen” heet. Het is een van de meest deprimerende bevindingen in het geluksonderzoek. Het zegt dat we ons uiteindelijk aanpassen aan alle goede dingen die ons overkomen. Je krijgt opslag… en dan word je dat snel gewoon. Nieuwe auto? Die raak je ook redelijk snel gewoon.
Maar als we ons voorstellen dat we de dingen die we als vanzelfsprekend beschouwen kwijtraken, blijkt uit onderzoek dat het effect tijdelijk omkeert – we worden dankbaar. En gelukkiger!
Je waardeert airco pas als je in 35 graden weer naar buiten stapt. Dus wees niet bang om aan het ergste te denken.
Kijk naar het grote geheel
Wanneer dingen je naar beneden halen en je wil opgeven, wisten de stoïcijnen dat wat je nodig hebt perspectief is. De wereld is een grote plek. Je leven is lang. Maar wanneer je het gevoel hebt dat je het verknald hebt, verlies je dit uit het oog en is die kleine tegenslag het enige waar je aan kunt denken.
Dus doe een stapje terug. Kijk naar het grote geheel.
Stoïcijnen nemen graag het “uitzicht van boven”. Stel je voor dat je jezelf vanuit de lucht bekijkt. Zie nu hoe klein je bent vergeleken met de stad waar je bent. En hoe klein die stad is vergeleken met ons land. Hoe klein ons land is vergeleken met de aarde. En de aardbol is maar een blauwe stip in het heelal.
Dit betekent niet dat je onbelangrijk bent. Wel raak je soms verstrikt in je interpretaties van de gebeurtenissen, en je vergist je waarschijnlijk in wat onder jouw controle valt. Jouw problemen zijn klein. En net zoals jij klein bent vergeleken met het heelal, is je huidige probleem waarschijnlijk minuscuul in het grote geheel van je leven.
Oké, je hebt het misschien verpest. Maar je hebt het al eerder verpest – vele malen – en het voelde toen ook als het einde van de wereld. En dat was het uiteindelijk niet. Nobelprijswinnaar Daniel Kahneman noemt deze veelgemaakte fout een “focusillusie”:
Niets in het leven is zo belangrijk als je denkt dat het is terwijl je erover nadenkt.
Wanneer je problemen in een groter perspectief plaatst, zoals “het uitzicht van boven”, kun je deze focusillusie weerstaan, en kun je mentaal sterk blijven onder de meest intense druk.
Dus je laat je geest niet breken door mislukkingen.
Maar hoe blijf je geïnspireerd om je doelen te blijven nastreven als je een keer bent neergeslagen?
Vraag: “Wat zou …………. doen?”
De Stoïcijnen dachten dat een zeer belangrijk ritueel de “Contemplatie van de Wijze” was.
De Wijze is voor het stoïcisme wat Boeddha worden is voor het boeddhisme. Iemand die de kunst onder de knie heeft. Iemand die het hoogste level van het game heeft gehaald.
Dus, als je merkt dat je kracht tekort komt, vonden de Stoïcijnen dat je een rolmodel nodig hebt. Iemand om naar op te kijken, en iemand om door geïnspireerd te worden. Door aan die persoon te denken kun je leiding en standvastigheid krijgen.
In de woorden van Seneca: “Kies iemand wiens levenswijze en woorden, en wiens gelaat als spiegel van het karakter dat erachter schuilgaat, uw goedkeuring hebben verworven. Wijs hem uzelf altijd aan als uw beschermer of als uw voorbeeld. Er is, naar mijn mening, behoefte aan iemand als maatstaf waaraan onze karakters zich kunnen meten. Zonder een liniaal om het tegen af te leggen maak je de kromme niet recht.”
Hoe kies je je rolmodel?
Vraag jezelf af wie je bewondert. Wie je wil zijn.
Welke kwaliteiten bewonder je het meest in anderen?
Wat voor soort persoon wil je uiteindelijk zijn in het leven?
Trouwens, ook actueel onderzoek toont aan dat het denken aan mensen die je bewondert je kan helpen betere beslissingen te nemen.
Brian Wansink doceert voedselpsychologie aan de Cornell University. Voordat kinderen een maaltijd aten, vroeg hij hen na te denken, “Wat zou Batman eten?” Die ene vraag zorgde ervoor dat ze eerder appelschijfjes dan frieten kozen voor de lunch. Hetzelfde principe ging op voor volwassenen.
Conclusie
Neem het “uitzicht van boven”: Zet de dingen in perspectief. Wat er ook gebeurd is, het is waarschijnlijk niet het ergste wat er ooit gebeurd is.
Vraag “Wat zou ……… doen?” Helden of heldinnen sturen echt ons gedrag en geven ons kracht.
Overigens kan je pas echt en duurzaam mentaal sterk zijn als je afscheid neemt van perfectionisme: een ziekmakend patroon dat mensen net verhindert om te zijn wie ze kunnen zijn. Gelukkig kan je jezelf ervan bevrijden. Ontdek er hier meer over.
Als gecertificeerd perfectionismecoach help ik jou om jezelf te bevrijden van perfectionisme, om zo met minder keuzestress en met meer vertrouwen in het leven te staan, op te komen voor wat jij zelf wil, te genieten van alle mooie dingen die je doet en meer innerlijke rust te vinden. Want het leven is te kort om niét te gaan voor het leven dat je wil en dat je verdient! Dus neem gerust eens contact op voor meer info over (perfectionisme)coaching omdat je dan de eerste stap zet naar een beter leven.
P.S. Tot slot is het een goed idee om op een van deze social media-knoppen te klikken omdat je zo jouw kennisseneen plezier doet met deze waardevolle tips:
Denk bijvoorbeeld aan Kamp Waes of het hele debat rond de impact van de covid-crisis op het mentale welzijn. Maar zo nieuw is dat allemaal niet…
Want al zo’n 2000 jaar bestaan er goede oplossingen. De stoïcijnse filosofen wisten echt wat ze deden als het gaat om het opbouwen van mentale veerkracht.
Stoïcisme biedt een rijk arsenaal aan strategieën en technieken voor het ontwikkelen van mentale veerkracht. In zekere zin is het stoïcisme de grootvader van alle ‘zelfhulp’ en de ideeën en technieken ervan hebben veel moderne benaderingen van zowel persoonlijke ontwikkeling als psychologische therapie geïnspireerd.
Maar veel mensen horen “stoïcijn” en denken aan Spock uit Star Trek. Fout. Het zal je niet veranderen in een emotieloze robot. De meeste mensen zien veel dingen verkeerd over het stoïcisme. Het woord zelf klinkt al serieus. Maar laat dit je niet afschrikken.
Want de stoïcijnen hadden een aantal geweldige tools om negatieve gevoelens te bestrijden. En als je goed om kunt gaan met het negatieve, heb je meer tijd voor het positieve. En dat helpt je ook om veerkrachtig te blijven wanneer het voelt alsof de wereld erop uit is om je te naar beneden te duwen.
Dus laten we de basis leren van wat de stoïcijnen echt te zeggen hebben en hoe het je mentaal sterker maakt zodat je uit het leven kan halen wat je wil.
Het stoïcisme samengevat
Deze filosofie omvat een heleboel ideeën, maar voor ons doel zullen we ons concentreren op twee fundamentele principes:
1. Gebeurtenissen zijn niet goed of slecht; jouw interpretatie ervan is goed of slecht.
Ontslagen worden? Klinkt slecht. En je vindt een veel betere job? Dus ontslagen worden was goed.
Pijn in je arm? Ai. Maar je hebt net een auto-ongeluk gehad en de dokter dacht dat je misschien nooit meer gevoel in je ledematen ging krijgen? Dus pijn is goed, want je voelt weer.
Gebeurtenissen zijn niet goed of slecht; jouw interpretatie ervan is goed of slecht.
Dus als je gebeurtenissen de schuld geeft van je gevoelens, zeggen de stoïcijnen dat je het gewoon mis hebt. De regen maakt je niet verdrietig, je overtuigingen over de regen maken je verdrietig.
2. Het is belangrijk te weten wat je kunt beheersen en wat niet.
En voor de stoïcijnen is het enige waar je echt controle over hebt, je eigen gedachten. Je kunt andere mensen niet controleren, je kunt de natuur niet controleren, en je kunt niet altijd je eigen lichaam controleren. Probeer je migraine maar eens weg te wensen en laat me weten hoe goed dat werkt…
Wanneer je gefrustreerd raakt over iets waarover je geen controle hebt en je vindt dat je controle zou moeten hebben, dan word je boos, gefrustreerd of verdrietig. Ja, misschien “zouden” mensen dat niet moeten doen, maar ze doen het wel. Misschien “hoort” het niet te regenen, maar dat doet het wel.
Je dient te accepteren dat je over veel dingen geen controle hebt – maar dat betekent niet dat je het opgeeft. Je kan invloed hebben op dingen en je kan proberen om ze te beïnvloeden, maar als je jezelf wijsmaakt dat je 100% controle “moet” hebben over een situatie, dan ben je op weg om jezelf emotioneel overstuur te maken als dingen niet gaan op jouw manier.
Beide ideeën – dat je overstuur of verstoord raakt door overtuigingen en niet door gebeurtenissen en dat controledrang de kern is van negatieve emoties – staan centraal in veerkracht en mentale weerbaarheid. Maar wat is de eerste stap om mentaal sterker te worden?
Vraag: “Wat is het ergste dat er kan gebeuren?”
De Romeinse keizer en stoïcijnse filosoof Marcus Aurelius schreef:
Begin elke dag met tegen jezelf te zeggen: Vandaag zal ik bemoeizucht, ondankbaarheid, onbeschaamdheid, ontrouw, kwaadwilligheid en egoïsme ontmoeten…
Waarom zou je in vredesnaam de dag willen beginnen met die gedachte in je hoofd?
Omdat Marcus niet verrast wilde worden. Hij wilde voorbereid zijn.
We weten allemaal dat mensen moeilijk kunnen zijn. We weten ook dat je niet kunt controleren wat ze doen. En toch, als mensen moeilijk doen, reageer je vaak alsof dit totaal onverwacht was, en dan word je boos…
Jezelf aan het ergste herinneren is geen pessimisme. Een levensverzekering onderschrijven betekent niet dat je dood wil; het betekent dat je realistisch bent dat het kan gebeuren en dat je voorbereid wil zijn.
Dus Marcus herinnerde zichzelf er elke ochtend aan dat mensen moeilijk zouden gaan doen. Op die manier zou het hem niet verbazen, en zou hij niet gefrustreerd raken en ze allemaal naar de hel wensen. Hij kon meteen verder gaan met zijn werk.
Wanneer we onrealistisch optimistisch zijn, wanneer onze verwachtingen totaal niet kloppen, raken we gefrustreerd en geven we het op. Maar door na te denken over wat er mis kan gaan in elke situatie, bereid je je er mentaal op voor en ga je door.
En als je wat tijd besteedt aan het van tevoren even ervaren van die slechte gevoelens – dan gebeurt er iets anders. Cognitieve gedragstherapie noemt dat “decatastroferen”. Dat is een mooi woord voor “je realiseren dat het niet het einde van de wereld is.”
Tijdens je eerste dag op je nieuwe job gaat er iets mis en je raakt over je toeren. Een paar weken later gebeurt hetzelfde en je knippert niet eens met je ogen. Je raakt eraan gewend.
Dus de tijd nemen om het ergste wat er kan gebeuren te overdenken, om het negatieve te voorvoelen voordat je echt het negatieve voelt, zet het volume van die emoties zachter als het erop aankomt. En dat stelt je in staat om de storm te doorstaan.
Krijg je graag meer tips uit het stoïcisme? Laat het me weten.
Overigens zijn controledrang en catastroferen mogelijke kenmerken van perfectionisme: een ziekmakend patroon dat mensen net verhindert om te zijn wie ze kunnen zijn. Gelukkig kan je jezelf ervan bevrijden. Ontdek er hier meer over.
Als gecertificeerd perfectionismecoach help ik jou om jezelf te bevrijden van perfectionisme, om zo met minder keuzestress en met meer vertrouwen in het leven te staan, op te komen voor wat jij zelf wil, te genieten van alle mooie dingen die je doet en meer innerlijke rust te vinden. Want het leven is te kort om niét te gaan voor het leven dat je wil en dat je verdient! Dus neem gerust eens contact op voor meer info over (perfectionisme)coaching omdat je dan de eerste stap zet naar een beter leven.
P.S. Tot slot is het een goed idee om op een van deze social media-knoppen te klikken omdat je zo jouw kennisseneen plezier doet met deze waardevolle tips:
