Je hebt een vrije avond en besluit iets ontspannends te doen.

Maar voordat je eindelijk kunt genieten, moet je beslissen wat je gaat eten, welke film je gaat kijken, en misschien zelfs welke wijn erbij past,…

Dit noemen we FOBO (“Fear Of Better Options”): het gevoel verlamd te zijn door keuzestress.

FOBO kan variëren van een licht ongemak tot verlammende besluiteloosheid.

Het treft ons niet alleen bij dagelijkse keuzes, zoals welke sneakers we willen kopen, maar ook bij levensbepalende beslissingen zoals studie, werk of partnerkeuze.

Laten we eens duiken in de oorzaken en oplossingen voor dit veelvoorkomende fenomeen:

Waarom hebben we FOBO?

We zijn omringd door een eindeloze stroom van mogelijkheden. Online winkelen biedt toegang tot duizenden opties met slechts een klik.

De keerzijde? Het besef dat je altijd een betere keuze zou kunnen missen. Onderzoek van Barry Schwartz, auteur van The Paradox of Choice, laat zien dat te veel keuzes ons niet gelukkiger maken. Integendeel, het leidt vaak tot stress en spijt.

Een voorbeeld: volgens een studie gepubliceerd in The Journal of Consumer Research vonden deelnemers die een keuze moesten maken uit 6 soorten jam de ervaring aangenamer en kochten ze vaker een pot dan deelnemers die moesten kiezen uit 24 soorten. Hoe een overvloed aan opties verlammend kan werken!

De druk van perfectie

De maatschappij moedigt ons aan om altijd voor het beste te gaan. Denk aan slogans zoals ‘je verdient het beste’ of sociale media vol perfecte plaatjes. Hierdoor voelen we ons gedwongen om ook het maximale uit ons leven te halen. Het gevolg? Een voortdurende angst om de verkeerde keuze te maken.

Psychologische factoren

Volgens onderzoek kunnen mensen worden onderverdeeld in twee typen besluitvormers:

• Maximizers: streven naar de beste optie en nemen daardoor meer tijd om te beslissen. Ze hebben vaak meer spijt na een keuze.
• Satisficers: nemen genoegen met een optie die “goed genoeg” is. Ze zijn sneller tevreden en ervaren minder stress.
  
  Lees hier verder over maximizers en satisficers.

Wat zijn de gevolgen van FOBO?

FOBO kan verregaande gevolgen hebben. Het veroorzaakt niet alleen stress, maar belemmert ook onze productiviteit en relaties. Denk bijvoorbeeld aan:

• Keuzeverlamming: Je blijft eindeloos wikken en wegen, waardoor je uiteindelijk helemaal geen beslissing neemt.
• Ontevredenheid: Zelfs na een keuze blijf je piekeren over wat je hebt gemist.
• Negatieve impact op anderen: Collega’s, vrienden of familie moeten vaak wachten op jouw besluit, wat frustratie kan veroorzaken.

Een studie van Psychological Science toonde aan dat mensen die hun keuzes heroverwegen, minder tevreden zijn omdat ze blijven piekeren over gemiste kansen. Dit is een kenmerkend symptoom van FOBO.

7 praktische tips om FOBO te overwinnen

Gelukkig zijn er manieren om FOBO te verminderen. Hier zijn enkele bewezen strategieën die je direct kunt toepassen:

1. Stel duidelijke criteria op

Voordat je begint met beslissen, bepaal je wat echt belangrijk is. Wil je een nieuwe laptop kopen? Maak een lijst van must-haves (“minimaal 8 GB RAM”) en nice-to-haves (“mooi design”). Zodra je een optie vindt die aan je criteria voldoet, stop je met zoeken.

Oefening: Schrijf bij je volgende aankoop drie niet-onderhandelbare criteria op en beperk je selectie alleen tot producten die hieraan voldoen.

2. Beperk het aantal opties

Onderzoek toont aan dat minder keuzes maken ons gelukkiger maakt. Kies bijvoorbeeld drie films die je interessant vindt, en maak direct een keuze. Door het aantal opties te beperken, voorkom je keuzestress en tijdverlies. Hoe minder opties je overweegt, hoe makkelijker de beslissing.

3. Accepteer ‘goed genoeg’

Perfectie is een illusie. Barry Schwartz adviseert om te streven naar een “mostly fine decision”: een keuze die goed genoeg is, zonder eindeloos te streven naar het allerbeste.

4. Vertrouw op je intuïtie

Soms weet je diep van binnen al wat je wilt. Leer te luisteren naar je gevoel en wees niet bang om daarop te vertrouwen. Psycholoog Daniel Gilbert ontdekte dat snelle, intuïtieve beslissingen vaak leiden tot meer tevredenheid.

Oefening: Neem een beslissing op basis van je eerste gevoel en schrijf op waarom je daarvoor koos. Reflecteer achteraf op het resultaat.

5. Omarm onvolmaaktheid

Herinner jezelf eraan dat geen enkele keuze perfect hoeft te zijn. Denk bijvoorbeeld aan een trui: als hij lekker zit en warm is, maakt de kleur vaak minder uit. Zoals Salvador Dalí ooit zei: “Heb geen angst voor perfectie, je zult het nooit bereiken.”

Lees hier verder over perfectionisme.

6. Stel een tijdslimiet

Geef jezelf een deadline om te beslissen. Stel bijvoorbeeld: “Binnen 30 minuten kies ik een vakantie.” Dit dwingt je om sneller knopen door te hakken.

7. Focus op wat je kunt winnen

In plaats van je zorgen te maken over wat je misloopt, denk aan de voordelen van de keuze die je wél maakt. Dit helpt om spijtgevoelens te verminderen.

Inspirerende voorbeelden

Lowie: De zoektocht naar een computerscherm

Lowie (31) worstelde meer dan een maand met de keuze voor een computerscherm. Hij vergeleek tientallen modellen en bleef piekeren over details zoals kleur en resolutie. Uiteindelijk besefte hij dat de perfecte keuze niet bestaat en koos hij simpelweg een scherm dat aan zijn basisbehoeften voldeed. “Ik slaap nu veel beter,” zegt hij.

Tip: Gebruik Lowies aanpak door je alleen te richten op wat echt essentieel is.

Anne: Twijfels over werk en relaties

Anne (38) worstelt met FOBO in haar carrière en liefdesleven. Door haar kernwaarden te benoemen, kon ze bijvoorbeeld kiezen voor een job die haar meer vrijheid geeft. “Ik voel me nu minder verloren,” vertelt ze.

Oefening: Noteer je vijf belangrijkste kernwaarden en gebruik deze als leidraad bij belangrijke beslissingen.

Neem actie, kies en leef

FOBO is een natuurlijke reactie op de overvloed aan keuzes in onze wereld. Maar door bewuster te kiezen en realistische verwachtingen te hebben, kun je deze keuzestress verminderen.

Stel jezelf de vraag: “Wat is het ergste dat kan gebeuren als ik de verkeerde keuze maak?” Meestal is het antwoord geruststellend.

Laat je niet verlammen door FOBO. Pak pen en papier en maak vandaag één uitgestelde keuze waar je eerder mee worstelde. Zoals een oud gezegde luidt: “De beste tijd om een beslissing te nemen was gisteren. De op een na beste tijd is vandaag.”

Actiepunt: Kies vandaag één uitgestelde beslissing en voer deze uit. Schrijf op hoe je je voelt na het nemen van deze stap. Je zult merken dat actie ondernemen bevrijdend is.

Als loopbaancoach, perfectionismecoach en personal breintrainer help ik mijn cliënten om zelfvertrouwen te ontwikkelen en via kleine stappen naar een groots en gelukkig leven te gaan, met rust in je hoofd.

Met de nieuwste mentale technieken kunnen we de gewoontes creëren die jij wil en je leren goede beslissingen te nemen en los te breken van een belemmerend verleden.

Dus neem contact op wanneer je meer wil weten over hoe ik je kan helpen je problemen op te lossen en je doelen te bereiken.

Meer inzichten en tips deel ik graag met jou in een wekelijkse mail. Dus wanneer je je realiseert dat je meer uit het leven wil halen, meld je dan nu aan in via deze link omdat je dan elke week een tip krijgt toegestuurd:

Ja, stuur me wekelijks tips

Lees verder:
Onbeperkte relaxatietherapie bij je thuis
Perfectionisme maakt je net minder perfect
Gun jij jezelf een loopbaancoach?

P.S. Wanneer je dit artikel waardevol vindt, klik dan nu op een van de knoppen hieronder omdat je zo ook anderen inspireert met deze tips en inzichten. Of stuur het door naar één iemand die deze inzichten kan gebruiken. Want zo draag je bij aan een betere wereld. Dankjewel!